Compassieprijs gaat dit jaar naar barmhartig kunstproject

ZUTPHEN – De jaarlijkse Compassieprijs, ingesteld door de Beweging van Barmhartigheid, wordt zaterdag in Zutphen uitgereikt. Het thema is dit keer ‘compassie en kunst’. Linda Commandeur uit Beltrum is een van de zes juryleden. “Als je gewoon naar elkaar luistert en echt nieuwsgierig bent naar elkaar, zie je al gauw mooie dingen ontstaan.”

Door Sander Grootendorst

Commandeur, die van sociaal ondernemen en maatschappelijk verbinden haar werk heeft gemaakt – je kunt ook zeggen: die van compassie haar missie heeft gemaakt – is zelf niet aangesloten bij de Beweging van Barmhartigheid, maar de doelstellingen zijn haar wel op het lijf geschreven. Geen wonder dat ze werd benaderd om als jurylid in totaal zesentwintig kunstwerken te beoordelen die mededogen, medemenselijkheid en hoop op een betere toekomst uitstralen. “Een hele uitdaging en ook wel een beetje tegenstrijdig”, zegt Commandeur. “Want waarom zou een van de kandidaten de beste moeten zijn in het tonen van compassie?”

Juist die uitdaging bracht de jury op diepe, genuanceerde gedachten, waar ze met z’n zessen ruim de tijd voor hebben genomen. “Voor de definitieve keuze hadden we een hele dag uitgetrokken. We zeiden aan het begin daarvan tegen elkaar: Ik denk dat we in een uurtje klaar zijn. Want we hadden allemaal al veel voorwerk gedaan. Maar we kwamen nog in tijdnood.” De jury nomineerde vijf zeer indringende en ge(com) passioneerde projecten en bepaalde ook al een winnaar. “Maar in wezen zijn er vijf winnaars.” 

Wie het grote nieuws volgt kan nauwelijks om de conclusie heen dat het met compassie in de wereld slecht is gesteld. Polarisatie, haat en nijd voeren de boventoon, overal woeden oorlogen. Commandeur: “Maar lees je bijvoorbeeld het Achterhoek Nieuws, dan zie je dat er op kleine schaal van alles gebeurt waarbij polarisatie helemaal geen rol speelt en de politieke termen ‘links’ en ‘rechts’ niet van toepassing zijn. Dat geeft mij toch echt veel hoop.”

Er zijn tal van initiatieven die tegen alle keiharde politiek in naar samenhang tussen mensen zoeken. Zoals de Beweging van Barmhartigheid. Alleen al van dat prachtige Nederlandse woord – barmhartig (twee lettergrepen omarmen het hart) – gaat een verbindende werking uit. En dan allitereert het ook nog eens met ‘Beweging’. Vanuit het idee: we moeten als maatschappij gaan bewegen, in de richting van meer harmonie, meer saamhorigheid.

‘Compassie’, compassion, komt op hetzelfde neer, maar is zogezegd internationaler. ‘Compassie is geen keuzemogelijkheid, maar de sleutel tot ons overleven’, aldus de Amerikaanse filosoof Karen Armstrong, geciteerd op de site van de Beweging van Barmhartigheid.

Wereldwijd zijn kunstenaars bezig deze opdracht op hun instructieve én vaak heel persoonlijke wijze in te vullen. Het thema ‘compassie en kunst’ diende zich als vanzelfsprekend aan. Commandeur: “Aan de hand van de inzendingen constateerden we als jury opnieuw het grote belang van kunst en cultuur, wat ze voor de mensen kunnen betekenen. Helaas staan juist kunst en cultuur in deze tijden politiek weer enorm onder druk.”

“We zijn bij ons oordeel uitgegaan van de kernvraag: in hoeverre draagt een kunstproject bij aan de kernwaarde ‘barmhartigheid’? Daarnaast keken we naar de impact: en dan niet in de zin van ‘wie de meeste bezoekers zal trekken heeft gewonnen’, maar in de zin van ‘op welke manier doet dit kunstwerk ertoe?’“ Derde criterium: “Heeft het een voorbeeldfunctie, kan het anderen op het spoor van compassie zetten?”
Over intermenselijk contact zegt Commandeur: “Het gaat erom dat je een laag dieper komt, dan kun je elkaar vinden.”
Dat is precies wat de bedenkers van de genomineerde projecten laten zien.

Genomineerden
Agora – een ‘ontmoetingsinstallatie’, bedacht en uitgevoerd door Frans van der Horst.
Bedside Singers – zingen voor mensen in de laatste levensfase: “voor de ziel op reis.”
House of All – Emin Batman schiep een paviljoen waarin drie geloven samenkomen.
Museum of Humanity – bracht met het project ‘Ik zie jou’ stadsbewoners samen met asielzoekers. Motto: ‘Bekend maakt bemind’.
Stille Strijd – Project om depressie en zelfdoding onder jongeren te doorbreken en het gesprek op gang te brengen.

Overige juryleden
Laure van den Hout (directeur/hoofdredacteur online kunsttijdschrift Mister Motle), Madelinde Krantz (zingevingsdeskundige, geestelijk verzorger, docent), Casper de Vries (festivalprogrammeur), Neil Wallace (medeoprichter en directeur Big Idea Foundation en The Big Sing Festival, Bert van de Wetering (zanger, voicecoach en ‘voicehealer’)

Het winnende project wordt zaterdag 21 september bekendgemaakt tijdens het Zutphense buitentheaterfestival Oeverloos. Op een bijeenkomst in het Koelhuis die om 18.00 uur begint, reikt burgemeester Wimar Jaeger aan de bedenker(s) een cheque van duizend euro en een oorkonde uit.
Alle achtergrondinformatie: barmhartigheid.nl