‘Winterswijkse kastelen’ een reis langs de elite en havenzaten vanaf de middeleeuwen

10 februari 2025, 07:43 Cultuur

WINTERSWIJK – De scholtenboerderijen in de gemeente Winterswijk zijn algemeen bekend maar minder bekend is dat hier vroeger ook edellieden woonden in kleine kastelen of havezaten. Over deze kastelen heeft Luuk Keunen, historisch geograaf bij onderzoeksbureau RAAP, het boek ‘Winterswijks Kastelen’ geschreven, dat donderdag 6 februari werd gepresenteerd in restaurant De Gulle Smid.

Door Lineke Voltman

‘Winterswijkse kastelen’ is de titel van de vierde uitgave in de Erfgoedreeks Winterswijk. Met de erfgoedreeks wil de gemeente Winterswijk informatie over het erfgoed op een aantrekkelijke manier delen met iedereen die geïnteresseerd is in Winterswijk en haar rijke geschiedenis. “Eerdere delen gaan over de historische kern, de ondergrond en wat ze met die ondergrond gedaan hebben, bv. het bakken van stenen”, aldus Keunen, die al 25 jaar betrokken is bij historisch onderzoek in Winterswijk.

Fundamenten van de Plekenpol gevonden
“In totaal zijn er vijf kastelen geweest, de Ravenhorst, de Buurse, Het Waliën en Balkenschot (De Jonker) aan de noordzijde van de gemeente en Plekenpol in het zuiden. Vier hiervan hebben ook de titel havezate. Dat hield in dat de bewoners mee mochten besturen in Gelderland. We weten vrijwel zeker dat de Ravenhorst uit de 13e of 14e eeuw is en het Waliën uit de 16e eeuw. Van de andere is het onduidelijk uit welke periode ze stammen. Bij Plekenpol zijn in de winter van 2014-2015 fundamenten gevonden, het was al bekend dat hier vroeger een havezate heeft gestaan. Het oudste gedeelte is in 1944 afgebrand, de oude kelder is bewaard gebleven en daarop is in 1949 het huidige woonhuis gebouwd. Van het Waliën en de Ravenhorst zijn nog enkele overblijfselen te zien.

‘Belangrijk om erfgoed te koesteren’
De eerste exemplaren van het boekje werden aangeboden aan wethouder Sandra Metaal-ten Dolle en de huidige bewoners van de Plekenpol, Silke en Tom Everding.
“’Winterswijkse kastelen’ vertelt het verhaal van edellieden en kleine kastelen, een fascinerende geschiedenis, die nu weer tot leven komt. Het is belangrijk dat we dit erfgoed blijven koesteren en doorgeven aan volgende generaties”, aldus de wethouder in haar toespraak.

Tom Everding woont sinds zijn 10e jaar op de Plekenpol. “Mijn familie is hier in 1967 gekomen, daarvoor woonden de heer en mevrouw Haake er. Het is een prachtige plek om te wonen maar het vergt wel heel veel onderhoud.”

Leesgroep
Aan de totstandkoming van het boekje heeft een leesgroep meegewerkt bestaand uit de heren Jan Goorhuis, Sjoerd van der Werf, Arie Hogeslag en Kees Meinderts.
Erfgoedreeks Winterswijk wordt uitgegeven door de gemeente Winterswijk in samenwerking met onderzoeksbureau RAAP en Monumenten Belangen Winterswijk.