Grote zorgen over bomen in Oost Gelre

Het kan niemand ontgaan zijn: na de vier hittegolven en langdurige droogte van afgelopen zomer, staan veel bomen in Oost Gelre er treurig bij. Behalve bomen die al dood zijn, zijn er ook veel bomen die nog maar heel weinig of verschrompelde blaadjes hebben. Het is de vraag of ze het gaan redden. Hoe gaat dit verder en hoe kunnen we onze bomen helpen?

We vragen het aan Resy van der Laan, raadslid voor PRO en Carel ten Have van de Bomenwacht Oost Gelre. Carel was zijn hele leven boomverzorger, Resy zet zich vanuit de gemeenteraad in voor natuur en duurzaamheid.

Hoe hebben jullie de zomer beleefd?
Van der Laan: “We zijn expres naar Denemarken op vakantie gegaan omdat het daar een paar graden koeler is. Thuis in onze nieuwbouwwoning konden we het redelijk koel houden, dankzij extra rolluiken die we hebben besteld. Maar niet iedereen kan dat betalen, of je woont in een oudere wijk, hoe hou je dan je huis koel?”

Ten Have: “Ik kijk natuurlijk altijd naar de bomen. Die hebben deze zomer enorme hitte- en droogtestress geleden. De zonintensiteit was hoog, het blad verbrandde gewoon. Ik zag het bij bomen maar ook in onze groentetuin, waar het blad helemaal verschrompelde.”

Wat voor effecten zie je op de langere termijn?
Ten Have: “Bij bomen gaat het niet om één zomer maar om het geheel. Er zijn veel meer schommelingen dan vroeger en daar kunnen vooral oudere bomen niet tegen. In een droge periode gaan de wortels diep in de grond op zoek naar water. Maar in een natte periode, wanneer het grondwater lange tijd hoog staat, gaan die wortels rotten en sterven ze af, omdat ze te lang in het water staan. Een jaar later, als het weer te droog is, dan heeft de boom dus geen diepe wortels meer om water te vinden. Die wisselingen tussen nat en droog zijn door klimaatverandering veel groter geworden. Daar wordt een boom kwetsbaar van.”

Hoe zie je aan de bomen dat het slecht met ze gaat?
Ten Have: “Je ziet het doordat veel bomen minder bladeren hebben en ook kleinere bladeren. Je kijkt er zo doorheen. Sparren, essen, berken en beuken hebben het meest van droogte te lijden. De rode beuk bijvoorbeeld, waar iedereen zo gek van is. Als je er in de zomer onder gaat staan en je kijkt langs de stam omhoog, dan hoor je geen lucht te kunnen zien. Zie je veel lucht, dan kan het zomaar al te laat zijn. Die beuk kan van het ene op het andere jaar dood zijn. De Esstraat in Lichtenvoorde bijvoorbeeld, daar zijn ooit rode beuken aangeplant, maar als je nou door die straat fietst, kijk je dwars door ze heen, er zit half september al bijna geen blad meer aan. Ik vrees het ergste voor ze. Net als voor al die beuken rond Zwolle, die gaan eraan, jammer genoeg.”

Resy, wat is het standpunt van PRO over bomen? 
Van der Laan: “We willen heel graag dat er meer bomen aangeplant worden. En dat de bestaande bomen beter onderhouden worden. Ik zie gebeuren dat een jonge boom na een jaar alweer dood is. Zeker in zo’n bloedhete zomer. In ons verkiezingsprogramma – en nu dan ook in het coalitieakkoord – staat dat de gemeente 30.000 bomen extra gaat aanplanten de komende vier jaar. In straten en op schoolpleinen. Zodat we ook zorgen voor meer koelte in de volgende hete zomer. Ik hoop dat mensen het verschil gaan merken en er blij mee zijn. Zeker voor ouderen kan het zelfs van levensbelang zijn.”

Carel, 30.000 bomen, gaat dat lukken?
Ten Have: “Op zich is het niet moeilijk om zoveel bomen te planten. De kunst is om ze vervolgens in leven te houden. En niet alleen de eerste paar jaar, maar de tientallen, soms honderden jaren die bomen oud kunnen worden. De Bomenwacht wil daarom graag dat de groeiplekken de bestemming ‘boom’ krijgen. Zodat ze over tig jaar nog steeds beschermd zijn. Dan komt er geen parkeerplaats onder, geen kabels en leidingen tussen de wortels, et cetera.”

De zomers worden voorlopig alleen maar heter en droger. Gaan op een gegeven moment alle bomen dood?
Ten Have: “Men is nu druk bezig andere soorten aan te planten, die er beter tegen kunnen. Je zal misschien wel bomen overhouden die zich weten te redden. Maar met zekerheid durf ik het niet te zeggen. De uitstoot van broeikasgassen blijft wereldwijd stijgen, de temperatuur dus ook en er gebeurt echt te weinig om dat te stoppen.”

Wat kunnen we zelf doen om bomen te helpen?
Ten Have: “Als je bomen gaat aanplanten, zorg dan vooral voor variatie. Bomen helpen elkaar. Een deel zal wegvallen maar een deel zal het redden. En zorg voor optimale omstandigheden voor je boom. Plant in losse, gezonde grond en laat die grond daarna ook met rust, zodat de wortels goed kunnen uitgroeien. En doe geen tegels of grind om de stam. Verharding onder bomen weerkaatst de hitte, waardoor ze het nog zwaarder krijgen. Gras of iets anders groens onder de boom is beter voor ze. En maai het dan niet steeds kort maar laat dode bladeren, twijgjes en nootjes lekker liggen. Die kunnen dan verteren en helpen het bodemleven voor de boom gezond te houden. Het ziet er misschien minder netjes uit, maar het is echt beter voor de boom.”

Dit artikel is ingestuurd door PRO Oost Gelre